Hii ndio Chanzo Uharibifu Mlima Kilimanjaro

WANANCHI wanaozunguka Hifadhi ya Taifa ya Mlima Kilimanjaro (KINAPA), wamedaiwa kusababisha migogoro kati yao na hifadhi hiyo kutokana na kutofuata sheria na kanuni za hifadhi.

Akizungumza hivi karibuni na Nipashe, Meneja Mawasiliano wa Shirika la Hifadhi za Taifa (TANAPA), Pascal Shelutete, alisema chanzo cha migogoro ya mipaka husababishwa tafsiri zinazopingana kati ya wataalamu na wananchi kuhusu matangazo ya serikali yanayoanzisha hifadhi.

Shelutete alisema matatizo hayo yanaweza kuvuruga uhusiano kati ya wananchi na shirika na kutishia rasilimali zilizopo ndani ya hifadhi kupotea.

Alisema wamekuwa wakisisitiza wananchi umuhimu wa kuheshimu sheria ya mipaka za hifadhi za taifa, lakini ni changamoto kwa kuwa wananchi hawana uelewa wa kutosha.

Alisema watu wachache wenye nia mbaya wasipokemewa, madhara yatakuwa makubwa ikiwamo kupoteza uoto wa asili ambao ni chanzo cha utalii ndani ya hifadhi.

Hata hivyo, alisema TANAPA imeweka bikoni zenye viwango katika mipaka ya hifadhi kwa asilimia 80 na mwananchi atakayeingia eneo la hifadhi kwa kufanya shughuli za kibinadamu atachukuliwa hatua za kisheria.

Mkurugenzi wa TANAPA, Mtango Mtahiko, alisema migogoro mingi ya ardhi husababishwa na idadi ya watu kuongezeka huku akibainisha wakati wa uhuru kulikuwa na watu milioni nane na sasa wameongezeka hadi kufikia milioni 58.

“Tanzania ni miongoni mwa nchi chache zenye rasilimali za asili kama uoto wa asili, na maeneo ya kuzalisha mali yamepungua wakati binadamu wanaongezeka,” alisema Mtahiko.

Mhifadhi Mkuu KINAPA, Betrita Loibooki, alisema kutokana na uelewa mdogo wa wananchi wanaozunguka mlima Kilimanjaro, wanaona hakuna umuhimu wa kutunza misitu hivyo kulazimisha kuachiwa maeneo kwa ajili ya shughuli zao jambo ambalo ni hatari.

Alisema wananchi wanatakiwa kufuata sheria na kanuni zilizowekwa kwa kuwa faida zitokanazo na hifadhi hizo zinamfikia kila mwananchi na taifa.

Sheria ya TANAPA hairuhusu matumizi ya aina yoyote kasoro utalii wa kuangalia na kupiga picha, elimu na utafiti katika hifadhi za taifa.

Samaki wanaogeukia pombe ili kuishi

Samaki wanaogeukia pombe ili kuishi

Haki miliki ya picha MAKTABA YA MARY EVANS

Wanasayansi wamebaini siri ya samaki wa dhahabu jinsi wanavyoweza kuishi chini ya maziwa yaliyofunikwa na barafu.

Watafiti hao pia wamebaini kwa nini samaki na ni jinsi gani samaki hao hugeuza asidi ya lactic kwenye miili yao kuwa pombe, kama ya njia ya kuwawezesha kuendelea kuwa hai.

Baadhi ya samaki hao waligunduliwa kuwa na viwango vya juu vya pombe kushinda kiwango dereva anachostahili kuwa nacho kwenye damu anapoendesha gari katika nchi nyingi.

Watafiti hao wamesema utafiti huo unaweza kuwasaidia kufanya utafiti zaidi kuhusiana na madhara yanayotokana na pombe kwa binadamu.

Wanasayansi wamekuwa anafahamu kuhusu uwezo wa kipekee wa samaki hao wa dhahabu kuweza kuishi maeneo yenye hali ngumu ya kimazingira na wenzao wa baharini aina ya Crucian Carp tangu miaka ya 1980.

Ingawa binadamu na wanyama wengine wenye uti wa mgongo hufariki muda mfupi baada yao kukosa hewa ya okisejeni, samaki hawa wana uwezo wa kuishi katika mazingira hayo ya barafu kwa miezi kadhaa katika bahari kaskazini mwa bara Ulaya.

Watafiti hao wamebaini jinsi wanyama hao hutumia mbinu maalum kuwawezesha kuendelea kuishi katika mazingira hayo.

Kwa wanyama wengi kuna aina moja ya protini ambayo hutumiwa kuelekeza wanga (kabohaidreti) kwenye mitochondria, viungo vinavyotumiwa kuzalisha kawi kwenye seli.

Iwapo hakuna hewa ya okisejeni, kutumiwa kwa wanga kuzalisha nishati huzalisha asilidi aina ya alctic ambayo samaki hawa huwa hawawezi kuiondoa mwilini.

Asidi hiyo huua kiumbe baada ya dakika chache.

Kwa bahati nzuri, samaki hao wa dhahabu wamebadilika na kuwa na seti ya pili ya protini ambayo inaweza kufanya kazi hata okisjeni ikiwa haipo na huibadilisha asidi ya lactic kuwa pombe, ambayo baadaye hutolewa mwilini kupitia kwenye yavu yavu za samaki hao.

"Njia hii ya pili huanza kutumiwa tu iwapo hakuna okisjeni," mwandishi Dkt Michael Berenbrink kutoka chuo kikuu cha Liverpool huko Uingereza, aliambia BBC Haki miliki ya pichaYOSHIKAZU TSUNO

Barafu huwafunikia samaki hao na kuwazuia kupata hewa, kwa hivyo wanapokuwa kwenye kidimbwi kilichofunikwa na barafu samaki hao wa dhahabu huvuta hewa yote ya okisjeni na kuibadilisha kuwa pombe.

Endapo wanakuwa kwenye barafu, na eneo ambayo halina hewa ya kutosha kiwango cha pombe huongezeka kwenye samaki hao.

Licha ya kwamba samaki hao wanaweza kujaza pombe kwenye yavu yavu zao, si pombe inayowaua mwishowe.

Iwapo majira ya baridi yataongezeka na baridi kuzini, huwa wanaishiwa na mafuta ya kuzalisha nishati ambayo huwa kwenye ini na mwishowe hufariki.

Watafiti wanasema kuna mafunzo muhimu yanastahili kuangaziwa kuhusiana na jinsi samaki hao wanavyoweza kuzalisha jeni aina mbili ambazo zina uwezo wa kuwawezesha kuendelea na maisha yao ya kawaida, na pia kuwafaa hali ikibadilika.

"Uzalishaji wa ethanol huwasaidia samaki aina ya Crucian Carp kuwa samaki wa kipekee wanaoweza kuishi katika mazingira hayo makali na kujiepusha na maadui wengi," amesema mwandishi mkuu wa utafiti huo Dkt. Cathrine Elisabeth Fagernes kutoka chuo kikuu cha Oslo, Norway.

Wanasayansi pia wamefanya hesabu kubaini ni muda gani unaoweza kutumika kuunda kileo kutoka kwa 'kinyesi' cha samaki hao.Haki miliki ya picha SPL Image caption Kujaribu kupata pombe ya kunywa kutoka kwa samaki hao ni kibarua kigumu

"Ukiwaweka ndani ya gilasi ya bia na kuifunika kabisa, itawachukua siku 200 kufikia kiwango cha ukali wa pombe wa asilimia nne," anasema Dkt Berenbrink.

Katika mazingira ya kawaida, hilo haliwezi kutendeka.

Utafiti huo umechapishwa kwenye jarida la kisayansi la Scientific Reports.

Dunia yapaza sauti kudhibiti tumbaku

Takwimu za Shirika la Afya (WHO) zinaonesha kuwa takribani watu milioni 7 wanakufa kila mwaka ulimwenguni hasa katika nchi masikini ikiwamo Tanzania na zenye uchumi wa kati kwa sababu ya matumizi ya bidhaa zinazotokana na tumbaku kama sigara.

Kwa mujibu wa WHO, zaidi ya watu milioni wanakufa kutokana na matumizi ya moja kwa moja ya bidhaa zinazotenegenzwa na tumbaku wakati takribani 890 000 wanakufa kwa kufikiwa na moshi unaotokana na sigara na bidhaa nyingine za tumbaku.

Nchini Tanzania, jarida la Tobacco Atlas linalochapishwa na asasi ya Vital Strategies linaripoti kuwa tumbaku imekuwa miongoni mwa vyanzo vinavyoathiri afya za watu.

Kwa mujibu wa jarida hilo, zaidi ya watu 17200 wanakufa kwa mwaka kutokana na magonjwa yanayohusiana na matumizi ya sigara na bidhaa zinazotokana na tumbaku.

Pia jarida hilo linaeleza kuwa zaidi ya watoto 17,000 wenye umri wa kati ya miaka 10 hadi 14 na watu wazima 247,3000 wa umri wa kuanzia miaka 15 wanaendelea kutumia sigara na bidhaa zinazotokana na tumbaku kila siku.

Takwimu za Taasisi ya Saratani ya Ocean Road (ORCI) kwa kushirikiana na Hospitali ya Taifa ya Muhimbili (MNH) zinaonesha kuwa asilimia 32 ya saratani zilizoripotiwa kwenye taasisi hizo zilihusiana na masuala ya uvutaji sigara.

Pia utafiti uliofanywa mwaka 2013 na Wizara ya Afya kwa kushirikiana na Taasisi ya Utafiti wa Magonjwa ya Binadamu (NIMR) na WHO ulionesha kuwa asilimia 17.5 ya watu katika ngazi ya familia wasiovuta sigara, wanaathirika kwa moshi unaotokana na wavutaji wa sigara.

Utafiti huo ukazidi kubaini kuwa asilimia 24.9 ya watu wasiovuta sigara wanaathirika kutokana na moshi kutoka kwenye sigara zinazovutwa mahali pa kazi.

Tanzania ina Sheria ya Usimamizi wa Bidhaa za Tumbaku, Sura ya 121 ya mwaka 2003 ambayo hata hivyo inahitajika kufanyiwa maboresho ili iendane na Mkataba wa Kudhibiti Tumbaku wa Shirika la Afya Duniani (WHO-FCTC) ulioridhiwa na Tanzania mwaka 2007.

Katikati ya hali hiyo, wadau mbalimbali wanakutana jijini Cape Town, Afrika katika Mkutano wa 17 wa Dunia wa Udhibiti wa Tumbaku (WCTCOH2018) ukiwa na kauli mbiu ya “Kuiunganisha dunia yenye kizazi kisichokuwa na tumbaku”.

Takribanji watu 2000 wakiwa wawakilishi wa Serikali za nchi tofauti hususani wizara za afya kutoka mataifa 100 wamehudhuria mkutano huo uliofanyika kwa mara ya kwanza barani Afrika.

Mkurugenzi Mkuu wa WHO, Dk Tedros Adhanom Gebreyesus, amesema Serikali za mataifa zinapaswa kutekeleza mikakati madhubuti itakayofanikisha udhibiti wa tumbaku kwa maslahi ya watu wao na dunia.

Dk Ghebreyesus amesema kampuni za tumbaku na sigara zimezilenga nchi masikini na zenye uchumi wa kati kuwa soko lao, hivyo ipo haja ya kuwekeza zaidi katika utekelezaji wa WHO-FCTC.

“Ni wakati sasa kwa nchi zote kutekeleza ahadi zao (za udhibiti wa tumbaku) kwa sababu tumbaku inaathiri afya, uchumi na mazingira,” amesema.

Waziri wa Afya wa Afrika Kusini, Dr Aaron Motsolaedi, amesema walengwa wakuu wa tumbaku na bidhaa zinazotokana na tumbaku ni vijana katika nchi masikini na zenye uchumi wa kati.

“Kampuni za tumbaku na sigara zinatafuta faida kwa gharama ya watu wanaoathirika, mapambano yetu sasa si dhidi ya tumbaku bali kutetea utu wa mtu,” amesema.

Balozi wa WHO wa magonjwa yasiyokuwa ya kuambukizwa, Michael Bloomberg amesema kampuni za tumbaku na sigara zinafanya jitihada kubwa kukwamisha mipango ya udhibiti wa tumbaku na kutumia taarifa potofu kuhalalisha biashara zao.

Amesema ongezeko kodi kwa tumbaku na bidhaa zinazotokana na zao hilo ni njia muafaka ya kupunguza kiwango cha uvutaji sigara na matumizi ya zao hilo hasa kwa vijana

Naye Mwenyekiti wa WCTOH 2018, Dk Flavia Senkubuge, amesema mafanikio katika udhibiti wa tumbaku yanaonekana ikiwamo utekelezaji wa WHO-FCTC, lakini changamoto zinazohusiana na zao hilo bado zinaongezeka ikiwamo hujuma zinazofanywa na kampuni za tumbaku na sigara.

Mkurugenzi wa Jukwaa la Udhibiti wa Tumbaku Tanzania (TTCF), Mama Luthgard Kagaruki amesema Tanzania imepiga hatua katika udhibiti wa tumbaku, ingawa matukio ya karibuni yanaashiria dalili za kurudi nyuma katika utekelezaji wa WHO-FCTC.

Mama Kagaruki ameshiriki mkutano huo na kuwasilisha mada inayohusu mazao mbadala yalivyobadilisha wakulima kutoka kilimo cha tumbaku mkoani Ruvuma.

Amesema Tanzania ni nchi ya pili kwa uzalishaji wa tumbaku barani Afrika ikitanguliwa na Malawi, na kwamba hali hiyo haijawezesha kuondokana na umasikini kama inavyoelezwa na watetezi wa tumbaku hususani kampuni zinazofanya biashara ya zao hilo.

Kwa mujibu wa Mama Kagaruki, takwimu za Halmashauri ya Wilaya ya Namtumbo mkoani Ruvuma kwa mwaka 2006-2014 zilidhihirisha ongezeko la uzalishaji wa mazao mbadala na kushuka kwa tumbaku.

Mama Kagaruki amesema uhamasishaji wakulima wa tumbaku kujihusisha na kilimo cha mazao mbadala utafanikiwa zaidi ikiwa watapata soko la uhakika na bei nzuri kwa mazao yao.

Faru wa Kipekee Aliyekuwa Amesalia Duniani Afariki

Faru wa Kipekee Aliyekuwa Amesalia Duniani Afariki

Sudan, faru pekee wa kiume aina ya Northern White Rhino (Faru Weupe wa Kaskazini) aliyekuwa amesalia hai duniani, amekufa akiwa na miaka 45, shirika la Ol Pejeta limetangaza.

Faru huyo alikuwa akitibiwa kwa muda na matabibu katika shamba kubwa la uhifadhi wa wanyama la kituo hicho kwa muda kutokana na matatizo yaliyotokana na kuzeeka kwake.

Alikuwa na vidonda ambavyo vilikuwa vinakosa kupona kutokana na umri wake.

Shirika la Ol Pejeta limesema hali yake ilidhoofika sana katika kipindi cha saa 24 zilizopita.

"Hakuweza hata kusimama na alikuwa anateseka sana," Ol Pejeta wamesema kupitia taarifa.

Ripoti: Faru John alikufa kwa kukosa uangalizi wa karibu
"Matabibu wa wanyama kutoka kituo cha uhifadhi wa wanyama cha Dvur Kralove kutoka Jamhuri ya Czech, Ol Pejeta na Shirika la Wanyamapori kenya waliamua kukatisha uhai wake."

Sudan alikuwa maarufu sana duniani na alikuwa nembo ya kutetea juhudi za kupigana na ujangili na kuwaokoa wanyama walio katika hatari ya kuangamia.

Mwaka 2009, alirejeshwa Afrika na kuanza kutunzwa katika kituo cha Ol Pejeta katika jimbo la Laikipia.

Alichangia kuendeleza faru wa aina yake kwa kutungisha mimba faru wengine na kuchangia kuzaliwa kwa faru wengine wawili wa aina yake ambao sasa ndio pekee waliosalia hai.